{"id":21703,"date":"2026-08-06T16:50:51","date_gmt":"2026-08-06T14:50:51","guid":{"rendered":"https:\/\/ekolajmi.com\/?p=21703"},"modified":"2026-08-06T16:50:51","modified_gmt":"2026-08-06T14:50:51","slug":"el-nino-tronditje-per-ekonomine-boterore-nga-moti-ekstrem-te-rritja-e-cmimeve-cfare-pritet-te-sjelle-fenomeni-klimatik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/2026\/08\/06\/el-nino-tronditje-per-ekonomine-boterore-nga-moti-ekstrem-te-rritja-e-cmimeve-cfare-pritet-te-sjelle-fenomeni-klimatik\/","title":{"rendered":"\u201cEl Ni\u00f1o\u201d tronditje p\u00ebr ekonomin\u00eb bot\u00ebrore: Nga moti ekstrem te rritja e \u00e7mimeve \u2013 \u00e7far\u00eb pritet t\u00eb sjell\u00eb fenomeni klimatik"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb \u201cEl Ni\u00f1o\u201d i fuqish\u00ebm mund t\u00eb godas\u00eb planetin deri n\u00eb fund t\u00eb vitit, duke sjell\u00eb tronditje ekonomike bot\u00ebrore, mot ekstrem dhe rritje t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb ushqimeve.<\/p>\n<p>Nj\u00eb \u201csuper\u201d El Ni\u00f1o mund t\u00eb rris\u00eb kostot e jetes\u00ebs n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Ekspert\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se deri n\u00eb fund t\u00eb vitit mund t\u00eb shfaqet nj\u00eb nga fenomenet m\u00eb t\u00eb forta El Ni\u00f1o t\u00eb regjistruara n\u00eb 140 vitet e fundit. Ky fenomen natyror nuk ndikon vet\u00ebm te kushtet e motit, por mund t\u00eb ket\u00eb pasoja t\u00eb m\u00ebdha edhe p\u00ebr ekonomin\u00eb globale dhe kostot e jetes\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>D\u00ebme ekonomike prej triliona dollar\u00ebsh<\/strong><\/p>\n<p>Sipas Christopher Callahan, ekspert i klim\u00ebs, ngjarjet e m\u00ebparshme t\u00eb El Ni\u00f1os kan\u00eb shkaktuar humbje t\u00eb jasht\u00ebzakonshme ekonomike. \u201cEl Ni\u00f1o i viteve 1982-1983 shkaktoi mbi 4 trilion\u00eb dollar\u00eb humbje ekonomike globale, t\u00eb cilat u ndjen\u00eb deri n\u00eb pes\u00eb vite pas fenomenit. Nd\u00ebrsa ngjarja e viteve 1997-1998 solli rreth 5.7 trilion\u00eb dollar\u00eb humbje ekonomike\u201d, thot\u00eb ai p\u00ebr DW.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb \u00ebsht\u00eb El Ni\u00f1o?<\/strong><\/p>\n<p>El Ni\u00f1o \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen klimatik q\u00eb ndodh zakonisht \u00e7do 2 deri n\u00eb 4 vjet. Ai shoq\u00ebrohet me temperatura m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb uj\u00ebrave n\u00eb Oqeanin Paq\u00ebsor dhe shkakton: that\u00ebsira t\u00eb forta, reshje intensive, p\u00ebrmbytje, val\u00eb t\u00eb nxehti ekstreme.<\/p>\n<p>Pasojat ndihen n\u00eb shum\u00eb rajone t\u00eb bot\u00ebs, duke d\u00ebmtuar infrastruktur\u00ebn, prodhimin bujq\u00ebsor dhe zinxhir\u00ebt e furnizimit.<\/p>\n<p><strong>Rreziku p\u00ebr ushqimin dhe bujq\u00ebsin\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Ndryshimet klimatike t\u00eb lidhura me El Ni\u00f1on mund t\u00eb ndikojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb prodhimin e ushqimeve. India po p\u00ebrballet me temperatura ekstreme dhe rrezikon that\u00ebsir\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb ndryshimeve n\u00eb ciklet e er\u00ebrave. Nd\u00ebrkoh\u00eb, Vietnami ka paralajm\u00ebruar p\u00ebr val\u00eb t\u00eb forta t\u00eb t\u00eb nxehtit, rritje t\u00eb reshjeve deri n\u00eb 50% dhe p\u00ebrmbytje masive. K\u00ebto zhvillime mund t\u00eb reduktojn\u00eb prodhimin bujq\u00ebsor dhe t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb rritje t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb ushqimeve n\u00eb tregjet nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p><strong>Problemet me ujin dhe tregtin\u00eb globale<\/strong><\/p>\n<p>El Ni\u00f1o mund t\u00eb ndikoj\u00eb edhe n\u00eb rrug\u00ebt ujore strategjike. N\u00eb Panama, nivelet e ul\u00ebta t\u00eb ujit kufizuan numrin e anijeve q\u00eb mund t\u00eb kalonin p\u00ebrmes Kanalit t\u00eb Panamas\u00eb. Si rezultat, tregtia globale u ngadal\u00ebsua dhe u shkaktuan humbje prej miliona dollar\u00ebsh.<\/p>\n<p>Kjo tregon se ndikimi i fenomenit nuk kufizohet vet\u00ebm te moti, por prek drejtp\u00ebrdrejt ekonomin\u00eb bot\u00ebrore dhe zinxhir\u00ebt e furnizimit.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ekonomiaonline.com\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/el-nino.webp\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb \u201cEl Ni\u00f1o\u201d i fuqish\u00ebm mund t\u00eb godas\u00eb planetin deri n\u00eb fund t\u00eb vitit, duke sjell\u00eb tronditje ekonomike bot\u00ebrore, mot ekstrem dhe rritje t\u00eb \u00e7mimeve t\u00eb ushqimeve. Nj\u00eb \u201csuper\u201d El Ni\u00f1o mund t\u00eb rris\u00eb kostot e jetes\u00ebs n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn. Ekspert\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se deri n\u00eb fund t\u00eb vitit mund t\u00eb shfaqet nj\u00eb nga fenomenet m\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3,73,8,57],"tags":[],"class_list":["post-21703","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktuale","category-bote","category-ekonomi","category-lajmet"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21703"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21703\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21704,"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21703\/revisions\/21704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}