{"id":14899,"date":"2026-05-28T21:42:42","date_gmt":"2026-05-28T19:42:42","guid":{"rendered":"https:\/\/ekolajmi.com\/?p=14899"},"modified":"2026-05-28T21:42:42","modified_gmt":"2026-05-28T19:42:42","slug":"cfare-modeli-te-mbrojtjes-gjitheperfshirese-ka-finlanda-te-cilin-po-e-merr-si-shembull-kurti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/2026\/05\/28\/cfare-modeli-te-mbrojtjes-gjitheperfshirese-ka-finlanda-te-cilin-po-e-merr-si-shembull-kurti\/","title":{"rendered":"\u00c7far\u00eb modeli t\u00eb mbrojtjes gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse ka Finlanda, t\u00eb cilin po e merr si shembull Kurti?"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-5882\" src=\"https:\/\/ekolajmi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/fsk_kosove-300x162.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"162\" srcset=\"https:\/\/ekolajmi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/fsk_kosove-300x162.jpg 300w, https:\/\/ekolajmi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/fsk_kosove-768x415.jpg 768w, https:\/\/ekolajmi.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/fsk_kosove.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p><strong>Kryeministri n\u00eb detyr\u00eb i Kosov\u00ebs, Albin Kurti, tha se \u00ebsht\u00eb \u201cm\u00eb e men\u00e7ur\u201d p\u00ebr vendin q\u00eb t\u00eb ket\u00eb mbrojtje gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse apo totale, sesa sh\u00ebrbim t\u00eb detyruesh\u00ebm ushtarak, q\u00eb kishte premtuar kaher\u00eb.<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, gjat\u00eb nj\u00eb konference p\u00ebr media m\u00eb 28 maj, ai p\u00ebrmendi modelin e Finland\u00ebs dhe vendeve baltike, shkruan <a href=\"https:\/\/www.evropaelire.org\/a\/modeli-finlandez-mbrojtja-gjitheperfshirese\/33767645.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Evropa e Lir\u00eb<\/a>.<\/p>\n<p>\u201cNj\u00eb model q\u00eb i ngjan atij t\u00eb Finland\u00ebs dhe vendeve baltike, ku ti nuk e b\u00ebn ushtrin\u00eb nj\u00eb grumbull t\u00eb madh njer\u00ebzish, q\u00eb mandej duhet ta strukturosh e ta pajis\u00ebsh, por n\u00eb vend t\u00eb k\u00ebsaj p\u00ebrcakton funksione e detyra konkrete dhe vende t\u00eb caktuara p\u00ebr qytetar\u00ebt n\u00eb rast t\u00eb rreziqeve t\u00eb ndryshme nga fatkeq\u00ebsit\u00eb natyrore e deri te lufta e armatosur\u201d, tha Kurti.<\/p>\n<p>Kjo nuk \u00ebsht\u00eb hera e par\u00eb q\u00eb p\u00ebrmendet mund\u00ebsia e mbrojtjes gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse nga Qeveria e Kurtit.<\/p>\n<p>Madje, n\u00eb shtator t\u00eb vitit 2024, ekzekutivi kosovar kishte miratuar Programin Komb\u00ebtar p\u00ebr Mbrojtje Gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse q\u00eb synon mbrojtjen e shtetit nga k\u00ebrc\u00ebnimet, sulmet dhe fatkeq\u00ebsit\u00eb natyrore.<\/p>\n<p>\u201cQ\u00ebndrueshm\u00ebria komb\u00ebtare\u201d synohet q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtohet me k\u00ebt\u00eb program, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb shoq\u00ebria kosovare t\u00eb p\u00ebrgatitet \u201ct\u00eb rezistoj\u00eb, t\u00eb reagoj\u00eb e t\u00eb rim\u00ebk\u00ebmb\u00ebt n\u00eb raste t\u00eb fatkeq\u00ebsive natyrore, apo sulmeve t\u00eb armatosura\u201d.<\/p>\n<p>\u201cSistemi ka n\u00eb thelb mb\u00ebshtetjen q\u00eb qytetar\u00ebt ia japin n\u00eb baza vullnetare ushtris\u00eb son\u00eb, FSK-s\u00eb, por edhe t\u00eb kombinuar me strukturat tjera shtet\u00ebrore\u201d, deklaroi at\u00ebher\u00eb Kurti.<\/p>\n<p>Af\u00ebrsisht dy vjet m\u00eb von\u00eb, Kurti tha se ky model i mbrojtjes totale shoq\u00ebrohet edhe me aspekte t\u00eb tjera, p\u00ebrkat\u00ebsisht me nj\u00eb model p\u00ebr shkollat e mesme q\u00eb quhet \u201cEdukimi p\u00ebr siguri\u201d, q\u00eb sipas tij u mund\u00ebson t\u00eb rinjve t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb se si t\u00eb reagojn\u00eb n\u00eb raste t\u00eb fatkeq\u00ebsive natyrore apo konflikteve.<\/p>\n<p>\u201cDo ta kemi edhe rezerv\u00ebn vullnetare. Pra, rezerva vullnetare e cila mund\u00ebson q\u00eb qytetar\u00ebt e Kosov\u00ebs q\u00eb do t\u00eb b\u00ebhen rezervist\u00eb t\u00eb FSK-s\u00eb t\u2019i ken\u00eb pajisjet nga \u00e7izmet deri tek arma e tyre n\u00eb nj\u00eb adres\u00eb t\u00eb caktuar n\u00eb FSK. Un\u00eb besoj se kjo \u00e7far\u00eb po b\u00ebjm\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb mir\u00eb sesa sh\u00ebrbimi i detyruesh\u00ebm ushtarak\u201d, tha Kurti m\u00eb 28 maj.<\/p>\n<p>Kur p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb u p\u00ebrmend si ide mbrojtja gjithp\u00ebrfshir\u00ebse, drejtori i Qendr\u00ebs Kosovare p\u00ebr Studime t\u00eb Siguris\u00eb, Mentor Vrajolli, i tha Radios Evropa e Lir\u00eb se kjo n\u00ebnkuptonte edukimin e qytetar\u00ebve p\u00ebr mbrojtje, pa p\u00ebrjashtuar as st\u00ebrvitjet praktike.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, Vrajolli deklaroi se pa sh\u00ebrbim t\u00eb detyruesh\u00ebm ushtarak nuk do t\u00eb mund t\u00eb funksiononte as koncepti i mbrojtjes gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebto t\u00eb dyja, mendoj se jan\u00eb t\u00eb pandashme nga nj\u00ebra-tjetra. N\u00ebse ato nuk bashkohen me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn, at\u00ebher\u00eb mendoj se t\u00eb dyja jan\u00eb thuajse t\u00eb pazbatueshme\u201d, u shpreh ai.<\/p>\n<p>Por, \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb doktrina e mbrojtjes totale q\u00eb ka Finlanda, n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn u thirr Kurti?<\/p>\n<p>Finlanda, shtet n\u00eb Evrop\u00ebn Veriore q\u00eb ndan nj\u00eb kufi t\u00eb gjat\u00eb me Rusin\u00eb, p\u00ebr vite t\u00eb t\u00ebra ka n\u00eb fuqi strategji komb\u00ebtare t\u00eb mbrojtjes.<\/p>\n<p>Doktrina e mbrojtjes totale e Finland\u00ebs njihet me emrin Koncepti i Siguris\u00eb Gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse, e cila n\u00eb thelb \u00ebsht\u00eb strategji p\u00ebr mobilizimin e gjith\u00eb shtetit n\u00eb rast lufte. Nd\u00ebrkaq, ky vend q\u00eb \u00ebsht\u00eb an\u00ebtar i NATO-s, ka edhe Strategjin\u00eb e Siguris\u00eb p\u00ebr Shoq\u00ebrin\u00eb, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb evolim i doktrin\u00ebs fillestare, p\u00ebrkat\u00ebsisht \u00ebsht\u00eb nj\u00eb koncept q\u00eb ka nj\u00eb qasje gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb n\u00eb krizat ushtarake dhe jo-ushtarake, si\u00e7 mund t\u00eb jen\u00eb fatkeq\u00ebsit\u00eb natyrore apo edhe sulmet kibernetike.<\/p>\n<p>\u201cParimi i mbrojtjes totale t\u00eb Finland\u00ebs n\u00ebnkupton q\u00eb mbrojtja jon\u00eb varet nga mb\u00ebshtetja e fuqishme nga shoq\u00ebria\u201d, tha ministri finlandez i Mbrojtjes, Antti Hakkanen, pas miratimit t\u00eb nj\u00eb raporti qeveritar t\u00eb mbrojtjes n\u00eb dhjetor t\u00eb vitit 2024.<\/p>\n<p>Modeli i Helsinkit p\u00ebr mbrojtjes ka disa shtylla ky\u00e7, sikurse \u00ebsht\u00eb sh\u00ebrbimi i detyruesh\u00ebm ushtarak dhe rezervist\u00ebt, trajnimi i qytetar\u00ebve p\u00ebr reagim gjat\u00eb emergjencave dhe krizave, bashk\u00ebpunimi mes shtetit dhe shtyllave t\u00eb tjera shoq\u00ebrore, sikurse bizneset, luftimi i definformimit, luftimi i sulmeve kibernetike dhe operacioneve hibride.<\/p>\n<p>Finlanda e vler\u00ebson si themel t\u00eb q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb saj sigurin\u00eb gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse. Ky koncept \u00ebsht\u00eb vital p\u00ebr funksionimin e shoq\u00ebris\u00eb dhe b\u00ebhet n\u00eb bashk\u00ebpunim mes autoriteteve, komunitetit t\u00eb bizneseve, organizatave dhe qytetar\u00ebve \u201cn\u00eb t\u00eb gjitha rrethanat dhe n\u00eb t\u00eb gjitha nivelet\u201d.<\/p>\n<p>Veprimet strategjike, sipas doktrin\u00ebs, jan\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb detyrash q\u00eb bazohen n\u00eb ligje, dhe t\u00eb formalizuara p\u00ebrmes marr\u00ebveshjeve dhe t\u00eb shoq\u00ebruara me aktivitete vullnetare.<\/p>\n<p>\u201cKryerja e detyrave n\u00eb t\u00eb gjitha situatat e siguris\u00eb k\u00ebrkon p\u00ebrgatitje dhe p\u00ebrgjigje \u2013 me fjal\u00eb t\u00eb tjera, masa p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrgjigjur ndaj k\u00ebrc\u00ebnimeve\u201d, thot\u00eb Komiteti p\u00ebr Siguri i Ministris\u00eb s\u00eb Mbrojtjes t\u00eb Finland\u00ebs.<\/p>\n<p>Ky komitet thot\u00eb se p\u00ebrgatitjet e shoq\u00ebris\u00eb p\u00ebr raste t\u00eb ndryshme zvog\u00eblojn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb rreziqet t\u00eb jet\u00ebsohen.<\/p>\n<p>Individ\u00ebt jan\u00eb \u201caktor\u00eb ky\u00e7 n\u00eb shoq\u00ebri. Ata kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb kushtetuese p\u00ebr siguri, por po ashtu p\u00ebrgjegj\u00ebsi q\u00eb t\u00eb veprojn\u00eb n\u00eb baz\u00eb t\u00eb aft\u00ebsive t\u00eb tyre n\u00eb at\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb rrisin sigurin\u00eb n\u00eb komunitete dhe shoq\u00ebri. Respekti i nd\u00ebrsjell\u00eb mes njer\u00ebzve \u00ebsht\u00eb element vital p\u00ebr mbajtjen e shoq\u00ebris\u00eb\u201d, thot\u00eb Komiteti.<\/p>\n<p><strong>Koncepti 72-or\u00ebsh<\/strong><\/p>\n<p>Siguria e Finland\u00ebs mb\u00ebshtetet n\u00eb sh\u00ebrbimin e detyruesh\u00ebm ushtarak p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb burrat nga mosha 18-vje\u00e7are, t\u00eb cil\u00ebt, n\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb agresioni ushtarak, do t\u00eb p\u00ebrfshiheshin n\u00eb luft\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrgatitja e shoq\u00ebris\u00eb p\u00ebr raste t\u00eb ndryshme, p\u00ebrfshin trajnime t\u00eb ndryshme, teksa shteti ka infrastruktur\u00eb p\u00ebr mbrojtje civile, p\u00ebrfshir\u00eb vendstrehime p\u00ebr sulme me bomba apo sulme b\u00ebrthamore. Ky shtet ka kapacitet q\u00eb t\u00eb strehoj\u00eb mbi 80 p\u00ebr qind t\u00eb popullat\u00ebs n\u00eb vendstrehime, n\u00ebse \u00ebsht\u00eb e nevojshme.<\/p>\n<p>E gjith\u00eb shoq\u00ebria p\u00ebrgatitet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive q\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtes\u00eb ushtrin\u00eb, n\u00ebse nevojitet, teksa mbajtja e moralit lart\u00eb t\u00eb qytetar\u00ebve shihet si element ky\u00e7 i q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr aspekt \u00ebsht\u00eb edhe q\u00eb n\u00eb rast t\u00eb krizave Finlanda t\u00eb mos paralizohet, n\u00eb kuptimin q\u00eb t\u00eb ket\u00eb rezerva t\u00eb mjaftueshme t\u00eb produkteve ky\u00e7 ushqimore, sh\u00ebndet\u00ebsore, rezerva t\u00eb karburanteve etj.<\/p>\n<p>Shembull, n\u00eb Finland\u00eb, sipas Komitetit p\u00ebr Siguri, \u00ebsht\u00eb edhe koncepti 72-or\u00ebsh. Sipas k\u00ebtij koncepti, qytetar\u00ebt rekomandohet q\u00eb t\u00eb ken\u00eb furnizime t\u00eb mjaftueshme ushqimore, pajisje mjek\u00ebsore n\u00eb rast se ka nd\u00ebrprerje t\u00eb gjata t\u00eb energjis\u00eb elektrike q\u00eb do t\u00eb shkaktonin pengesa n\u00eb ofrimin e sh\u00ebrbimeve.<\/p>\n<p>\u201cFamiljet duhet t\u00eb p\u00ebrgatiten q\u00eb t\u2019ia dalin vet\u00eb p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn tre dit\u00eb n\u00ebse ndodh kjo. Ata duhet t\u00eb ken\u00eb furnizime ushqimore p\u00ebr tre dit\u00eb dhe ila\u00e7e\u201d, thuhet n\u00eb nj\u00eb njoftim t\u00eb Komitetit.<\/p>\n<p>Pra, n\u00eb thelb, kjo doktrin\u00eb e mbrojtjes gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse e Finland\u00ebs parasheh q\u00eb qytetar\u00ebt t\u00eb jen\u00eb t\u00eb trajnuar se si t\u00eb reagojn\u00eb n\u00eb raste t\u00eb ndryshme t\u00eb fatkeq\u00ebsive natyrore, rreziqeve t\u00eb tjera apo t\u00eb luft\u00ebs dhe t\u00eb mb\u00ebshtesin shtetin n\u00eb rast nevoje.<\/p>\n<p>Doktrina e mbrojtjes totale n\u00eb Finland\u00eb u dizajnua gjat\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb p\u00ebr t\u2019u siguruar q\u00eb vendi mund t\u2019i b\u00ebnte ball\u00eb nj\u00eb agresioni nga nj\u00eb armik m\u00eb superior, p\u00ebrmes kombinimit t\u00eb parandalimit ushtarak, p\u00ebrgatitjes civile, q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb ekonomike dhe q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb psikologjike t\u00eb qytetar\u00ebve.<\/p>\n<p>N\u00eb drit\u00eb t\u00eb pushtimit rus t\u00eb Ukrain\u00ebs, Finlanda u an\u00ebtar\u00ebsua n\u00eb NATO m\u00eb 4 prill t\u00eb vitit 2023. \/Rel\/<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kryeministri n\u00eb detyr\u00eb i Kosov\u00ebs, Albin Kurti, tha se \u00ebsht\u00eb \u201cm\u00eb e men\u00e7ur\u201d p\u00ebr vendin q\u00eb t\u00eb ket\u00eb mbrojtje gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse apo totale, sesa sh\u00ebrbim t\u00eb detyruesh\u00ebm ushtarak, q\u00eb kishte premtuar kaher\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, gjat\u00eb nj\u00eb konference p\u00ebr media m\u00eb 28 maj, ai p\u00ebrmendi modelin e Finland\u00ebs dhe vendeve baltike, shkruan Evropa e Lir\u00eb. \u201cNj\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3,58,57,62],"tags":[143,177,910,126],"class_list":["post-14899","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktuale","category-kosove","category-lajmet","category-siguri","tag-albin-kurti","tag-fsk","tag-mentor-vrajolli","tag-siguria-ne-kosove"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14899","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14899"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14899\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14900,"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14899\/revisions\/14900"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14899"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14899"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekolajmi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14899"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}